Dlaczego warto robić cytologię regularnie – prosty test, który ratuje życie

Rak szyjki macicy to jeden z niewielu nowotworów, którego można skutecznie zapobiegać – pod warunkiem, że wykryje się go odpowiednio wcześnie. Tymczasem wiele kobiet wciąż odkłada badanie cytologiczne z powodu braku czasu, obaw lub po prostu niewiedzy. Tymczasem cytologia to prosty, szybki i bezbolesny test, który potrafi wykryć zmiany przedrakowe na długo zanim staną się zagrożeniem dla życia. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest cytologia, jak często należy ją wykonywać i jak skorzystać z pomocy specjalisty – również w formie zdalnej.

Czym jest cytologia i jak wygląda badanie?

Cytologia, zwana też wymazem z szyjki macicy, to jedno z najważniejszych badań profilaktycznych w ginekologii. Polega na pobraniu komórek z powierzchni szyjki macicy, które następnie są oceniane pod mikroskopem pod kątem ewentualnych nieprawidłowości. Celem cytologii jest ocena komórek szyjki macicy i wykrywanie ich nieprawidłowości. Obecność wirusa HPV wysokiego ryzyka wykrywa natomiast test molekularny HPV HR.

Istnieją dwa główne rodzaje cytologii:

• Cytologia konwencjonalna – klasyczna metoda wykonywana na szkiełku mikroskopowym,
• Cytologia na podłożu płynnym (LBC) – nowocześniejsza i dokładniejsza technika, zalecana zwłaszcza przy nietypowych wynikach.

Samo badanie trwa zaledwie kilka minut i jest bezbolesne, choć może być nieco niekomfortowe. Wykonuje się je w gabinecie ginekologicznym, najczęściej podczas rutynowej kontroli. Nie wymaga specjalnych przygotowań – wystarczy unikać współżycia i stosowania leków dopochwowych na 24–48 godzin przed wizytą.

Jak obecnie wygląda profilaktyka raka szyjki macicy?

Od 1 sierpnia 2026 roku zmieniły się zasady Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy finansowanego przez NFZ. Podstawowym badaniem przesiewowym nie jest już tradycyjna cytologia, lecz test HPV HR z genotypowaniem, który wykrywa typy wirusa brodawczaka ludzkiego o wysokim ryzyku onkogennym.

Program obejmuje kobiety w wieku 25–64 lat, a przy ujemnym wyniku test HPV HR wykonywany jest standardowo co 5 lat.

Cytologia nadal pozostaje ważnym elementem diagnostyki. Jeżeli wynik testu HPV HR jest dodatni, z tej samej pobranej próbki wykonywana jest cytologia na podłożu płynnym (LBC). Pozwala ona ocenić, czy zakażeniu HPV towarzyszą nieprawidłowe zmiany komórek szyjki macicy.

Sam dodatni wynik HPV HR nie oznacza raka. Wskazuje natomiast na potrzebę odpowiedniego dalszego postępowania. Więcej wyjaśniamy w artykule „Dodatni wynik HPV HR – co oznacza i co robić dalej?”

Co może oznaczać nieprawidłowy wynik cytologii?

Nieprawidłowy wynik cytologii nie oznacza od razu nowotworu. W większości przypadków wykrywane są łagodne zmiany komórkowe lub infekcje, które można skutecznie leczyć. Ważne jednak, by nie ignorować takiego wyniku i skonsultować się z lekarzem, który zleci dalsze postępowanie.

Wśród najczęstszych oznaczeń znajdują się:

• ASC-US – niejednoznaczne zmiany w komórkach nabłonka; często wynik infekcji HPV lub stanu zapalnego,
• LSIL – łagodna zmiana śródnabłonkowa, zazwyczaj spowodowana infekcją wirusem HPV, zwykle samoistnie ustępuje,
• HSIL – zmiana średniego lub dużego stopnia, która może przekształcić się w raka; wymaga szybkiej diagnostyki i leczenia,
• CIN – klasyfikacja zmian nabłonkowych w trzech stopniach (CIN 1, CIN 2, CIN 3), które mogą wymagać zabiegowego usunięcia.

W zależności od rodzaju nieprawidłowości lekarz może zlecić powtórzenie cytologii, test DNA HPV, kolposkopię (oglądanie szyjki macicy w powiększeniu) lub skierować na leczenie zachowawcze.

Rola e-konsultacji w profilaktyce i interpretacji wyników

Choć samo badanie cytologiczne trzeba wykonać w gabinecie, coraz więcej kobiet korzysta z możliwości zdalnej konsultacji wyników. Dzięki e-konsultacjom można szybko omówić wyniki cytologii, zasięgnąć opinii specjalisty i uzyskać informację o dalszym postępowaniu – bez konieczności osobistej wizyty.

E-konsultacja to doskonałe rozwiązanie, gdy:

• niepokoi Cię niejasny opis wyniku i potrzebujesz jego wyjaśnienia,
• lekarz zlecił kontrolę za kilka miesięcy, ale chcesz dowiedzieć się, czy możesz działać wcześniej,
• potrzebujesz recepty na leczenie stanu zapalnego lub preparaty wspomagające regenerację nabłonka szyjki macicy,
• nie masz czasu na wizytę stacjonarną, a zależy Ci na szybkim kontakcie z ginekologiem.

Na platformie Szybka e-recepta możesz wypełnić prosty formularz, załączyć wynik i uzyskać fachową opinię lekarską oraz – jeśli to konieczne – e-receptę na leczenie, bez wychodzenia z domu.

Podsumowanie

Cytologia to jedno z najprostszych, a zarazem najskuteczniejszych narzędzi w profilaktyce raka szyjki macicy. Regularne wykonywanie tego badania pozwala wykryć zmiany we wczesnym stadium – zanim staną się zagrożeniem dla zdrowia i życia. Niestety wiele kobiet wciąż zwleka z badaniem, tłumacząc się brakiem czasu, strachem lub niewiedzą. Tymczasem cytologia trwa zaledwie kilka minut, jest bezbolesna i może uratować życie.

Pamiętaj: profilaktyka to najlepsza forma leczenia. Jeśli masz pytania dotyczące wyniku badania, potrzebujesz porady lub recepty na leczenie – skonsultuj się z lekarzem online. Skorzystaj z wygodnej i dyskretnej pomocy specjalistów na platformie Szybka e-recepta i zadbaj o swoje zdrowie intymne – łatwo, bezpiecznie i bez kolejek.