Dodatni wynik HPV HR – co oznacza i co robić dalej?

Dodatni wynik testu HPV HR może wywołać niepokój. Wiele kobiet po zobaczeniu informacji o obecności wirusa wysokiego ryzyka od razu obawia się raka szyjki macicy. Tymczasem wykrycie HPV HR nie oznacza rozpoznania nowotworu.

Test informuje o obecności wirusa brodawczaka ludzkiego należącego do grupy typów wysokiego ryzyka onkogennego. Dopiero dalsza diagnostyka pozwala ocenić, czy zakażenie doprowadziło do zmian w komórkach szyjki macicy.

Od sierpnia 2026 roku test HPV HR jest podstawowym badaniem w programie profilaktyki raka szyjki macicy NFZ, dlatego coraz więcej kobiet będzie otrzymywało właśnie taki wynik zamiast wyniku klasycznej cytologii.

HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego, obejmuje dużą grupę różnych typów wirusa.

Część z nich określa się jako typy niskiego ryzyka, a część jako typy wysokiego ryzyka onkogennego – HPV HR.

Do najbardziej znanych typów wysokiego ryzyka należą HPV 16 i HPV 18. Długotrwałe zakażenie niektórymi typami HPV może prowadzić do zmian przednowotworowych w obrębie szyjki macicy.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba zakażona HPV zachoruje na raka.

Nie.

Dodatni wynik oznacza przede wszystkim, że w pobranym materiale wykryto materiał genetyczny wirusa HPV wysokiego ryzyka.

U dużej części kobiet zakażenie zostaje z czasem usunięte przez układ odpornościowy i nie prowadzi do rozwoju poważnych zmian.

Znaczenie ma przede wszystkim zakażenie przetrwałe, czyli utrzymujące się przez dłuższy czas.

Dlatego dodatni wynik HPV jest sygnałem, że szyjka macicy wymaga odpowiedniej kontroli, a nie informacją o rozpoznaniu choroby nowotworowej.

W obecnym programie profilaktycznym materiał pobierany z szyjki macicy trafia najpierw do badania molekularnego HPV HR.

Jeżeli wynik jest ujemny, ryzyko obecności istotnych zmian związanych z HPV jest niewielkie i kolejny termin badania profilaktycznego ustalany jest zgodnie z zasadami programu.

Jeśli test HPV HR jest dodatni, z tego samego materiału może zostać wykonana cytologia na podłożu płynnym – LBC.

Nie trzeba więc ponownie pobierać wymazu.

Cytologia pozwala sprawdzić, czy w komórkach szyjki macicy pojawiły się nieprawidłowości.

Taka sytuacja jest możliwa.

Test HPV wykrył obecność wirusa, ale cytologia nie wykazała zmian komórkowych wymagających natychmiastowego leczenia.

Nie oznacza to jednak, że należy o wyniku zapomnieć.

Zwykle konieczna jest kontrola w terminie wskazanym przez lekarza lub program profilaktyczny. Przy dodatnim HPV HR i prawidłowej cytologii LBC może zostać zalecona ponowna kontrola po określonym czasie.

Celem jest sprawdzenie, czy organizm wyeliminował wirusa, czy zakażenie nadal się utrzymuje.

W takim przypadku dalsze postępowanie zależy od rodzaju wykrytych zmian.

W wyniku cytologii można spotkać między innymi określenia:

• ASC-US,
• LSIL,
• ASC-H,
• HSIL,
• AGC.

Nie wszystkie oznaczają zmianę wysokiego stopnia.

Przykładowo LSIL najczęściej wskazuje na zmiany małego stopnia związane z zakażeniem HPV. HSIL oznacza natomiast zmiany, które wymagają dokładniejszej i szybszej diagnostyki.

Nie należy próbować interpretować pojedynczego symbolu bez uwzględnienia wyniku HPV, wieku pacjentki i wcześniejszych badań.

Jeżeli wyniki wskazują na możliwość występowania zmian wymagających dokładniejszej oceny, lekarz może zalecić kolposkopię.

Jest to badanie szyjki macicy wykonywane w dużym powiększeniu za pomocą specjalnego urządzenia – kolposkopu.

Pozwala lekarzowi dokładnie obejrzeć nabłonek szyjki macicy i zidentyfikować miejsca wymagające szczególnej uwagi.

W razie potrzeby podczas kolposkopii można pobrać niewielki wycinek do badania histopatologicznego.

Więcej o tym, kiedy dodatni HPV lub nieprawidłowa cytologia są wskazaniem do kolposkopii, wyjaśnia ginekolog w osobnym artykule.

Nie.

HPV jest wirusem, dlatego antybiotyki nie eliminują zakażenia.

Nie istnieje również jedna tabletka, która pozwala „usunąć HPV” z organizmu.

Postępowanie polega przede wszystkim na:

• prawidłowej kontroli,
• wykrywaniu ewentualnych zmian w szyjce macicy,
• leczeniu zmian, jeżeli się pojawią,
• ograniczaniu czynników zwiększających ryzyko przetrwania zakażenia.

U części osób zakażenie jest przejściowe i zostaje wyeliminowane przez układ odpornościowy.

Nie można jednak na podstawie jednego testu przewidzieć, jak długo wirus będzie obecny u konkretnej osoby.

Dlatego tak duże znaczenie mają badania kontrolne.

Największą uwagę zwraca się na zakażenia utrzymujące się przez dłuższy czas, ponieważ to właśnie przetrwałe zakażenie HPV HR wiąże się z większym ryzykiem rozwoju zmian przednowotworowych.

Nie.

Zakażenie HPV może przez długi czas nie dawać żadnych objawów. Nie można na podstawie dodatniego wyniku ustalić, kiedy dokładnie doszło do zakażenia ani od kogo pochodzi wirus.

HPV jest bardzo powszechnym zakażeniem przenoszonym głównie podczas kontaktów seksualnych.

Wykrycie wirusa po wielu latach związku nie jest więc dowodem niedawnego zakażenia ani niewierności.

Rutynowe postępowanie u mężczyzn wygląda inaczej niż profilaktyka szyjki macicy u kobiet. Nie funkcjonuje odpowiednik regularnego programu przesiewowego HPV dla wszystkich mężczyzn.

Jeżeli występują zmiany w okolicy narządów płciowych lub inne niepokojące objawy, warto skonsultować je z lekarzem.

Sam dodatni wynik HPV zwykle nie oznacza konieczności całkowitej rezygnacji ze współżycia.

Prezerwatywa może zmniejszać ryzyko przenoszenia wirusa, choć nie eliminuje go całkowicie, ponieważ HPV może znajdować się także na skórze nieobjętej prezerwatywą.

W indywidualnych sytuacjach, np. po zabiegu na szyjce macicy, lekarz może zalecić czasową abstynencję seksualną.

Dodatni wynik jednego typu HPV nie oznacza automatycznie zakażenia wszystkimi typami zawartymi w szczepionce.

Dlatego możliwość szczepienia warto omówić z lekarzem również wtedy, gdy HPV zostało już wcześniej wykryte.

Szczepienie nie leczy istniejącego zakażenia, ale może zapewniać ochronę przed innymi typami wirusa.

Tak – sam wynik badania można omówić podczas konsultacji zdalnej.

Lekarz może przeanalizować:

• wynik HPV,
• wynik cytologii,
• wcześniejsze badania,
• historię nieprawidłowych wyników,
• występujące objawy.

Trzeba jednak pamiętać, że konsultacja ginekologiczna online nie zastępuje kolposkopii, badania szyjki macicy ani pobrania wycinka, jeśli są one potrzebne.

Nie należy czekać wyłącznie na termin rutynowego badania przesiewowego, jeżeli pojawiają się:

• krwawienia po współżyciu,
• krwawienia lub plamienia między miesiączkami,
• krwawienie po menopauzie,
• nietypowe, podbarwione krwią upławy,
• nawracający ból lub inne niepokojące objawy.

Badania przesiewowe są przeznaczone przede wszystkim dla osób bez objawów. Objawy wymagają diagnostyki niezależnie od harmonogramu profilaktyki.

Dodatni wynik HPV HR nie oznacza raka szyjki macicy. Informuje o obecności typu wirusa związanego ze zwiększonym ryzykiem zmian szyjki macicy.

Najważniejsze jest prawidłowe dalsze postępowanie.

Jeżeli HPV HR jest dodatni, kolejnym etapem może być cytologia LBC. W przypadku nieprawidłowości lekarz może zalecić kolposkopię i, jeśli jest taka potrzeba, pobranie materiału do badania histopatologicznego.

Najgorszym rozwiązaniem jest zignorowanie wyniku ze strachu. Regularna kontrola pozwala wykrywać zmiany na etapie, na którym można skutecznie im przeciwdziałać.

Czy HPV 16 lub 18 oznacza raka?

Nie. Są to typy wirusa związane z większym ryzykiem zmian nowotworowych, ale samo wykrycie wirusa nie jest rozpoznaniem raka.

Czy HPV może samo zniknąć?

Tak. U wielu osób zakażenie zostaje wyeliminowane przez układ odpornościowy.

Czy dodatni HPV wymaga kolposkopii?

Nie zawsze. Decyzja zależy od pełnego wyniku, cytologii i indywidualnej sytuacji pacjentki.

Czy przy HPV wykonuje się cytologię?

Tak. Przy dodatnim HPV HR cytologia LBC może być kolejnym etapem oceny szyjki macicy.

Czy można mieć HPV przy prawidłowej cytologii?

Tak. Test HPV wykrywa obecność wirusa, a cytologia ocenia zmiany komórkowe. Dlatego wynik HPV może być dodatni przy prawidłowej cytologii.